Lekcja dialogu z Mickiewiczem w tle
Wydarzenie rozpoczęło się od wystąpienia Wiktorii Redes pt. „Salon warszawski 2.0. Jak rozmawiamy, gdy skrajnie się różnimy?”. To właśnie w scenie VII dramatu Adam Mickiewicz sformułował słynną diagnozę polskiego społeczeństwa, porównując naród do lawy – zimnej i suchej z wierzchu, ale kryjącej wewnętrzny ogień.
– Przenieśliśmy ten mickiewiczowski podział na współczesne realia. Rozmawialiśmy o mechanizmach internetowych konfliktów, polaryzacji społecznej oraz o tym, jak trudno nam ze sobą rozmawiać, gdy zamykamy się w swoich bańkach informacyjnych – tłumaczą organizatorzy wydarzenia z CKU Siedlce.
6
Kluczowym elementem spotkania były „Relacje świadków” – poruszające, jednoosobowe interpretacje trzech tekstów o charakterze relacji z III części dramatu. W role te wcielili się nauczyciele Damian Janowski i Piotr Kowalczuk oraz słuchacz Jan Kosieradzki, którzy zadbali również o historyczne stylizacje. Zgromadzeni poznali historię Cichowskiego, opowiedzianą przez Adolfa, opowieść Żegoty oraz relację Sobolewskiego. Teksty te stanowiły emocjonalny pomost do kolejnego etapu.
Wszystkie te teoretyczne i literackie mechanizmy uczestnicy przetestowali następnie w praktyce, biorąc udział w warsztatach. Część warsztatową poprzedziło wystąpienie słuchaczek Amelii Chybowskiej i Zuzanny Śledź, które przybliżyły tajemnice procesu studentów i zestawiły bohaterów literackich z ich historycznymi pierwowzorami. Warsztaty pod okiem dyrektor Edyty Biardy pozwoliły słuchaczom wejść w mrok carskiego śledztwa. Poprzez angażujące zadania, takie jak „Stolik czy drzwi”, „Ściana myśli” czy głosowanie w „cichym sądzie”, uczestnicy bez presji przemawiania na forum sami szukali porozumienia i testowali granice własnej solidarności.
Szkolny korytarz jako przestrzeń historyczna
Trwałym elementem projektu stała się wystawa zaaranżowana na szkolnym korytarzu pod tytułem „Ślady i słowa. Anatomia wileńskiego śledztwa i tajemnice salonu”.
Ekspozycja nie jest tradycyjną biografią wieszcza – to pełna psychologicznego napięcia opowieść o tajnym związku filomatów, carskiej prowokacji, śledztwie senatora Nowosilcowa oraz dramacie zsyłek, zderzona z autentycznymi losami dziewiętnastowiecznych bohaterów i oprawców uwiecznionych w dramacie.
Pod gablotami zaaranżowano dodatkowo trzy interaktywne stanowiska, pozwalające dosłownie dotknąć historii. Odwiedzający mogą tam zobaczyć symboliczny stołek ze świecą i fotografią celi Konrada, przejrzeć specjalne teczki z biogramami i aktami carskiego śledztwa, a także usiąść w fotelu obok postaci w strojach z pierwszej połowy XIX wieku, by zrobić pamiątkowe zdjęcie. Wszystkich tych dodatkowych materiałów można dotykać, swobodnie je przeglądać i czytać.
Dotyk historii i cyfrowa integracja z Warszawą
Wyjątkowym punktem programu było bezpośrednie połączenie online z zaprzyjaźnionym Centrum Kształcenia Ustawicznego nr 5 w Warszawie, nad którego sprawnym przebiegiem i stroną technologiczną oraz multimedialną czuwała Elżbieta Cała. Dzięki transmisji internetowej obie placówki połączyły siły w ramach wspólnego panelu finałowego, podczas którego uczestnicy z obu miast podsumowali wyniki swoich działań, skonfrontowali wyciągnięte wnioski oraz wymienili się spostrzeżeniami.
Międzyregionalny dialog i wagę czytania klasyków trafnie podsumowała Beata Giziewicz, dyrektor warszawskiego CKU nr 5: – »Dziady« cz. III – ważne pytania do Polaków! Pod takim hasłem przebiegała w naszej szkole tegoroczna edycja Narodowego Czytania. Dzisiejszy świat często oczekuje od nas szybkiego i powierzchownego myślenia. Literatura uczy nas czegoś zupełnie przeciwnego – buntu, zatrzymania się i zadawania trudnych pytań. To właśnie w niej kryje się klucz do zrozumienia naszych korzeni oraz kod kulturowy, bez którego trudno nam zrozumieć świat naszych pradziadków, dziadków i rodziców. Podczas spotkania wspólnie zastanawialiśmy się, jakie pytania współczesnym Polakom stawia dziś Adam Mickiewicz. Odnajdowaliśmy w tym arcydziele samych siebie, własne dylematy oraz osobiste odpowiedzi na pytania o Polskę i Polaków. Zwróciliśmy uwagę na to, że czytając klasyków, nie musimy się z nimi zgadzać – mamy prawo do krytyki, własnych poglądów i dyskusji, bo takie spojrzenie sprawia, że kultura żyje!
Zwieńczeniem spotkania było przekazanie unikalnych pamiątek. Każda osoba – zarówno w Siedlcach, jak i w Warszawie – otrzymała fotografię przedstawiającą rekonstrukcję celi Konrada (odtworzoną według opisu z listu Tomasza Zana). Zdjęcie to wykonano podczas jednej ze szkolnych wycieczek geograficzno-historycznych CKU Siedlce. Każda fotografia została opatrzona szczegółowym opisem historycznym prezentowanego miejsca, stając się współczesnym symbolem pamięci. Dodatkowo uczestnicy mogli otrzymać pamiątkową pieczęć upamiętniającą tę edycję Narodowego Czytania, która dotarła do szkoły wprost z kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej.
– Chcieliśmy pokazać słuchaczom, że lektury szkolne to nie są martwe teksty, ale opowieści o żywych ludziach, ich lękach, odwadze i uniwersalnych wartościach. Ćwiczenia warsztatowe udowodniły, że tak naprawdę niezbyt różnimy się od bohaterów literackich i przeżywamy dziś bardzo podobne emocje. Uczestnicy stanęli przed realnym problemem z podjęciem szybkiej decyzji: co wybrać – spokój, wolność czy lojalność, ale z perspektywą konsekwencji – uwięzienia, być może zsyłki, a współcześnie – ostracyzmu społecznego, hejtu? Musieli odpowiedzieć sobie na pytanie, czy bliżej im do ugodowego towarzystwa stolikowego, czy do zbuntowanego towarzystwa przy drzwiach, które nie godzi się na niesprawiedliwość w świecie – podsumowują koordynatorzy akcji w siedleckim CKU.
Zaproszenie dla siedleckich szkół
Wystawę na korytarzu Centrum Kształcenia Ustawicznego w Siedlcach przy ul. Browarnej 4 słuchacze oraz goście będą mogli bezpłatnie oglądać jeszcze przez najbliższe tygodnie. Istnieje również możliwość odwiedzenia ekspozycji w godzinach przedpołudniowych przez grupy uczniów z siedleckich szkół, po uprzednim zgłoszeniu telefonicznym lub mailowym w sekretariacie placówki. Ponadto dla zorganizowanych grup młodzieży istnieje szansa wysłuchania dedykowanej prelekcji połączonej z prezentacją multimedialną – te specjalne spotkania odbędą się w dniach 8–10 września.
Źródło: inf. pras. CKU
